Здружение за општествена акција едукација и превентива

Здружение големи и мали

Научи и заштити се - Линкови!

СО ЕДУКАЦИЈА И ЗНАЕЊЕ ДО ПРЕВЕНЦИЈА ОД СЕКСУАЛНА ЗЛОУПОТРЕБА/ПЕДОФИЛИЈА

Р.Македонија во 1993 година ја ратификуваше Конвенцијата за права на детето и како потписничка се обврза на адекватна грижа и помош, неопходна заштита, обезбедување на услови за непречен раст и развој на личноста на детето во средина и атмосфера на благосостојба.

Р.Македонија покрај обезбедување на услови за реализација на овие права (посебно уредени со чл. 19, 34, 36 и 39 од оваа Конвенција), должна е да ги превземе сите соодветни национални, билатерални и мултилатерални мерки за спечување и заштита на детето од сите облици на дискриминација / казни и кршење на неговите права.

Едно од најтешките форми на кршење на правата на детето се сите облици на негово сексуално искористување и сексуална злоупотреба притоа не минимизирајќи ги и не занемарувајќи ги сите други права од Конвенцијата.

  • I. ШТО Е СЕКСУАЛНА ЗЛОУПОТРЕБА / ПЕДОФИЛИЈА ?
  • II. КОЈ Е ПЕДОФИЛ / ЗЛОСТАВУВАЧ-КА ?
  • III. КОЈ МОЖЕ ДА БИДЕ ЖРТВА И КАКО ДА ЈА ПРЕПОЗНАЕМЕ ?
  • IV. НАЈЧЕСТА ЛОКАЦИЈА / СРЕДИНА ВО КОЈА СЕ СЛУЧУВА ЗЛОУПОТРЕБАТА
  • V. МИТОВИ ИЛИ ФАКТИ ЗА СЕКСУАЛНАТА ЗЛОУПОТРЕБА
  • VI. ШТО ДА СТОРИМЕ КОГА ЌЕ ДОЗНАЕМЕ ЗА ЗЛОУПОТРЕБАТА ?
  • VII. НА КОГО ДА МУ КАЖЕМЕ И КАДЕ ДА СЕ ОБРАТИМЕ ЗА ПОМОШ ?

I. ШТО Е СЕКСУАЛНА ЗЛОУПОТРЕБА / ПЕДОФИЛИЈА ?

Сексуалната злоупотреба се дефинира како било каков вид на сексуален контакт (директен или индиректен) помеѓу лице (кое е постаро 5 или повеќе години од детето жртва) и дете.

Со други зборови кажано, сексуалната злоупотреба се случува кога лицето (возрасен или тинејџер) го користи детето за задоволување на своите сексуални потреби, при што го : наведува – подведува; му се заканува; го насочува или присилува на сексуален контакт и притоа не се грижи за психичките, емоционалните и секаков вид трауми и последици што му ги нанесува.

Сексуалната злоупотреба може да биде во било каков облик: детска порнографија; изложување на сексуални содржини; допирање; секаков вид на контакт...

Сексуалната злоупотреба се однесува на вклучување на зависно, развојно незрело дете и адолесцент во сексуални активности, кои тоа неможе да ги разбере, на кои неможе од позиција на зрелост да се сложи и кои ги загрозуваат социјалните табуа за семеен живот.

Притоа сексуалната злоупотреба се однесува на :
  • вклучување на детето во сексуални активности;
  • набљудување на сексуални активности ;
  • изложување на детето на порнографски материјал ;
  • неадекватно допирање на детето и
  • давање сугестибилни сексуални коментари на дете

II. КОЈ Е ПЕДОФИЛ / ЗЛОСТАВУВАЧ-КА ?

Профилот на извршителот е непостојан и непредвидлив и тоа :

  • Cпоред возраста тоа може да биде полнолетно или малолетно лице (возрасен сторител над малолетно лице или малолетник врз друг малолетник);
  • може да биде од обата пола (машко / женско);
  • може и немора да е близок член од семејството или потесната социјална средина на детето;
  • може да биде од било која етничка, религиозна и професионална определба.

Лицето - сторител може да биде: родител / стрател, роднина, дедо, баба; сосед – ка; учител – ка; наставник – чка; тренер, негувателка...

Најчесто злоупотребувачот е лице на кого детето му верува и кој добро го познава.

Кога сексуалната злоупотреба се случува помеѓу крвни сродници, тоа го нарекуваме инцест.

Три фактори кои се битни во насока на дефинирање, односно позиционирање на злоставувачот / педофилот во односот на жртвата :

  • Разлика во моќ
    1. Едната страна (злоставувачот) ја контролира другата страна (жртвата), при што злоупотребата не е започната и не е изведена двострано.
    2. Моќта исто така може да произлезе и од улогите што ги имаат злоставувачот и жртвата.
    3. На жртвата вообичаено и е наметнато да чувствува обврска да го изврши она што злоставувачот ќе го побара.
  • Разлика во знаење
    1. злоставувачот е или постар или развојно понапреден од жртвата;
    2. колку што детето е помладо, толку помалку е способно да го разбере значењето и потенцијалните последици од сексуалниот чин, особено со возрасно лице;
    3. кога лице со пречки во развојот (ментални) учествува во или е набедуван на сексуална активност, би можело да се смета за злоупотреба и во ситуација кога жртвата е на иста или на постара возраст со злоставуувачот.
  • Разлика во задоволување
    1. примарна цел на злоставувачот е себе си сексуално да се задоволи;
    2. злоставувачот може да се залажува себе си дека целта на неговиот чин е сексуално да ја задоволи жртвата.

Овие три фактори секогаш треба да се разгледуваат взаемно при позиционирање на злоставувачот / педофилот во односот на жртвата, без занемарување или давање на приоритет на еден фактор.

Најчести оправдувања на злоставувачот се :

  • "Детето и така незнае што правам, па тоа нема да го повреди"
  • "На секого му е потребно задоволување на сексуалната потреба, а ова е мој начин."
  • "Детето не се бунеше - тоа значи дека му се допаѓа."и др

III. КОЈ МОЖЕ ДА БИДЕ ЖРТВА И КАКО ДА ЈА ПРЕПОЗНАЕМЕ ?

Профилот на жртвата е непостојан и непредвидлив и тоа :
• возраста не е одлучувачки фактор (секое дете до 18 години може да биде жртва);
• може да биде од обата пола (машко / женско);
• без оглед на етничката и верска припадност;
• деца со и без родители;
• деца со и без родителска грижа;
• деца вклучени или исклучени од образовниот процес.
• материјалниот и социјалниот статус на нивните семејства е различен.

Деца кои припаѓаат на ранливите категории граѓани (деца на улица; деца со пречки во развојот; деца со родители, но без адекватна родителска грижа) во секојдневното живеење се изложени на висок степен на ризик да станат жртви на сексуална злоупотреба.
Симптомите и симптоматологија кај злоставуваното дете се најразлични. Можат да бидат видливи и лесно приметливи или невидливи; различни во однос на видот, обемот и интензитетот на манифестацијата на симптомите и во должината на временскиот период на манифестирање на истите.
Секогаш симптомите и симптоматологијата треба да се разгледува во контекст на:
- календарската и ментална возраст на злоставуваното дете.;
- отстапувањето во поведението на детето од неговото вообичаено однесување и
- материјално-социјалниот контекст од кој потекнува и во кој живее истото.

Најчести симптоми кои детето ги манифестира при злоупотреба, а за возрасниот се сигнал на кој мора да реагира се :

- предучилишна возраст
• повлечени, покорни, неми;
• вообичаената игра станува мачна, стегната, некреативна и без радост;
• станува видливо нервозно, вреска, се лепи за возрасните и има напади на бес;
• се јавува регресивно однесување, односно се губат претходно стекнатите навики, како што е губиток на стекнатите хигиенски (тоалетни) навики;
• нарушено спиење, сомнабулизмот; зборување во сон и ноќни стравови, кои се поврзани со трауматскиот настан;
• се јавуваат нови стравови и зголемено е нивото на анксиозност;
• соматските рекции се манифестираат преку болки во стомакот; губење на апетит; гадење; повраќање, главоболки и сл.;
• отворена автоеротска активност и др.

- училишна возраст
• снижување на интелектуалното функционирање (општа отапеност, намалена концентрација на час, тешкотии во училиштето
• од дете со примерно однесување, станува нервозно; грубо, подготвено за кавга, има пробелми со врсниците или станува пасивно; инхибирано и неспонтано;
соматски рекции поврзани секогаш со некаква болка;
• ја користи фантазијата, како начин да го одврати вниманието од анксиозноста и болното сеќавање.

- млади во адолесцентен период
• манифестациите на траума кај адолесцентот личат на Посттрауматското стресно пореметување (PTSD) кај возрасните;
• предвремено влегување во возрасниот период или предвремено затворање на процесот на градење на идентитетот;
• чувството на бес, срам и предавство, кои можат да ја загрозат позицијата на адолесцентот во социјалната група, водејќи го во анксиозно барање на нови хоризонти.
• несоодветно изразување на потиснати емоции – изостанување од училишта; прерана сексуална активност; злоупотреба на дрога; деликвенција и сл.
• адолесцентот ги отфрла нормите, ,,не се плаши,, (склоност кон ризично однесување) од овие за него необични антисоцијални постапки а истите може да се разберат и како одбрамбени механизми, односно свртување против самиот себе.
• ја користат деструкцијата и автодеструкцијата, како начин да го одвратат вниманието од анксиозноста и болното сеќавање.
Може да се заклучи дека трауматскиот настан доживеан во било кој период на детсвото остава последици врз развојот на личноста на детето.

Трауматизираноста на детето и брзината на неговото психичко заздравување се во корелација со: • возраста;
• степенот на трауматизираност; • реакцијата на возрасните што се грижат за него;
• стручната помош;
• натамошниот тек на неговиот живот.

IV. НАЈЧЕСТА ЛОКАЦИЈА / СРЕДИНА ВО КОЈА СЕ СЛУЧУВА ЗЛОУПОТРЕБАТА

Ниедна земја не е имуна на сексуална злоупотреба на деца. Злоупотребите се случуваат и во руралната и во урбаната средина, во било кој дел од државата, без оглед на регионот.
Местото на кое се случуваат злоупотребите може да е позната или непозната, за детето - семејна или поширока социјална средина. Во средина во која детето се чувствува безбедно и е опкружено со познати лица или во апсолутно нова и непозната средина за детето. (домот на детето или на сторителот; училиштето и училишниот двор; градинката; игралиштата...)

V. МИТОВИ ИЛИ ФАКТИ ЗА СЕКСУАЛНАТА ЗЛОУПОТРЕБА

М И Т О В И Ф А К Т И
Злоупотребувачите им се непознати лица на децата Злоупотребувачите им се познати лица на децата и тоа во 80-90% од случаите но може да бидат и непознати
Жртви на ваков вид злоупотреба се претежно тинејџери, кои себе си знаат да се заштитат Жтрвите се од различна возраст, а повеќе од една третина тоа се деца на возраст од 5 години
Децата најчесто лажат за сксуалната злоупотреба Децата најчесто немаат искуство, ниту вокабулар точно да ја опишат сексуалната активност на возрасните, ниту лажат со намера себе си да си создадат проблеми
Инцестуозните злоупотребувачи злоупотребуваат деца само во сопственото семејство Истражувањата покажуваат дека 50% од оваа категорија злоупотребувачи, злоупотребуваат и деца надвор од семејството
Ако злоупотребувачот не користи сила, тоа би значело дека детето доброволно учествувало во сексуалната активност Злоупотребувачот користи вербални закани или убедувања, како би го навел детето на сексуална активност. Децата не се во состојба да дадат зрела согласност за било каква сексуална активност.
Сексуалните злоупотребувачи се ментално пореметени личности, хомосексуалци или ментално ретардирани. Повеќето злоупотребувачи функционираат извонредно во многу области на животот; тие се хетеросексуални и функционираат на нормално интелектуално ниво.
Сите деца на секоја возраст се потенцијални жртви на злоупотреба Да, но најранливи категорија се децата се помеѓу 7 и 13 година. Ова важи и за девојчињата и за момчињата, бидејќи во овој период ја прошируваат социјалната средина и се осамостојуваат.
Секое злоупотребено дете веднаш ќе каже за настанот. Децата ретко зборуваат за настанот, бидејќи злоупотребувачот им се заканил или им кажал дека тоа е само нивна тајна, помеѓу детето и злоупотребувачот и мораат да ја чуваат.
Понекогаш децата сакаат да кажат сека се злоупотребени, но се плашат дека нема да им веруваат и дека нема да бидат заштитени. Исто така децата може да се заплашени дека со кажувањето ќе внесат раздор во семјството и ќе бидат одговорни за затворањето на злоставувачот.
Сите случаи на злоупотреба се откриваат од страна на надлежните органи во државата и се санкционирани Многу случаи на злоупотреба на децата остануваат непријавени, нерегистрирани и несанкционирани
Сексуалната злоупотреба е видлива и забележлива (телесни траги и повреди), дури и за "голо око" Последиците од злоупотребата не се секогаш видливи, најчесто се препознаваат преку однесувањето на детето.
Секогаш возрасните ги препознаваат симптомите на злоупотребата кај детето и превземаат адекватни мерки на негова заштита.

Не сите возрасни знаат да ги препознаат и да ги протолкуваат симптомите на злоупотребеното дете.

Не сите возрасни се доволно добро информирани како да постапат со злоупотребеното дете и каде и кому да се обратат за помош.

VI. ШТО ДА СТОРИМЕ КОГА ЌЕ ДОЗНАЕМЕ ЗА ЗЛОУПОТРЕБАТА ?

  • Останете мирни и спокојни и покажете му на детето дека го разбирате.
  • Верувајте му, пристапете со доверба кон кажаното, бидејќи детето речиси никогаш не лаже за злоупотребата.
  • Покажете му и разуверете го, дека и покрај немилиот настан и во иднина ќе го сакате, почитувате и заштитувате.
  • Сосослушајте го до крај, за се што има да ви каже.
  • Не инсистирајте да дознаете повеќе од она што детето е подготвено во тој момент да Ви каже.
  • Не му ветувајте нешто што неможете да го исполните.
  • Не му ветувајте дека нема да кажете никому за настанот или дека злоупотребувачот нема да оди во затвор.
  • Никогаш не го обвинувајте детето за било кој облик на злоуотреба.
  • Не се двоумете и обратете се за стручна помош.

VII. НА КОГО ДА МУ КАЖЕМЕ И КАДЕ ДА СЕ ОБРАТИМЕ ЗА ПОМОШ ?

Доколку располагате со информации за сексуална злоупотреба на дете, изборот на кого и каде ќе се обратите е индивидуален.

Изборот зависи од ресурсите со кои располага локалната заедница во која живеете или во која се случила злоупотребата.

Секогаш водете се од основната потреба на детето за обезбедување на правото на живот, грижа, заштита, опстанок, развој и благосотстојба, како и од Вашето претходно искуство и довербата што ја имате стекнато во институциите.

Секоја сексуална злоупотреба можете да ја пријавите во следниве субјекти и инситуции :

  • Полициска станица;
  • Центар за социјална работа во Вашата општина или во општината каде се случил настанот;
  • Здравстевен дом (матичен лекар);
  • Стручни служби во образовни институции (градинка / училиште)
  • СОС телефон за пријавување на жртви од било каков вид (доколку постои во Вашето место на живеење).

Preporaka

Kratok opis za preporaka za literatura

Објавено на: 23.08.2011

teste
МЕСТО ЗА
РЕКЛАМА 3